In het kort:

De Groene Amsterdammer ontdekte dat het aantal nepverwijzingen in Nederlandse wetenschappelijke artikelen in drie jaar tijd is verzevenvoudigd.

• In 2023 bevatte 1 op de 1400 onderzochte artikelen een spookreferentie, in de eerste maanden van dit jaar was dat al 1 op de 200.
• Onderzoekers vonden in 208 artikelen samen 748 verwijzingen naar studies die niet bestaan.
• De publicaties verschenen vaak in gerenommeerde tijdschriften zoals Journal of Heart and Lung Transplantation en Public Administration.

Het grote plaatje:

De onderzoekers wijzen naar de opkomst van generatieve kunstmatige intelligentie als grootste boosdoener.

De stijging van spookreferenties begon opvallend genoeg rond december 2023, ongeveer een jaar nadat ChatGPT beschikbaar kwam voor het grote publiek. Sommige nepverwijzingen zagen er professioneel uit en waren moeilijk te herkennen, terwijl andere overduidelijk vals waren met verwijzingen naar opgeheven tijdschriften of onzintitels als "International Journal of Applied".

De onderste regel:

Deze bevindingen sluiten aan bij internationale signalen over een groeiend probleem in de wetenschap. Medisch vakblad The Lancet waarschuwde in mei al dat spookbronnen in de biomedische literatuur steeds vaker voorkomen, en dat deze trend bovendien versnelt. Het roept serieuze vragen op over de kwaliteit van peerreview-processen bij gerenommeerde wetenschappelijke tijdschriften.