In het kort:

De TIB en CTIVD vinden dat het kabinet met de nieuwe wet de balans tussen veiligheid en rechtsstaat uit het oog verliest.

• Diensten kunnen straks hele organisaties tot "evidente tegenstander" bestempelen en daarna een jaar lang iedereen volgen die daar los aan gelieerd is, zonder aparte toetsing.
• Grote hoeveelheden bulkdata, zoals gehackte klantgegevens, mogen breder gebruikt en met AI doorzocht worden, ook als ze nog niet zijn goedgekeurd voor onderzoek door mensen.
• De twee toezichthouders worden samengevoegd tot één nieuw college, dat 30 procent minder leden krijgt.

Achter de schermen:

CTIVD-voorzitter Hugo Hillenaar noemt het risico dat onschuldige burgers zonder hun medeweten in de gaten worden gehouden, bijvoorbeeld een universiteitsmedewerker wiens werkgever toevallig samenwerkt met een aangewezen tegenstander. Ook noemt hij de Odido-hack als voorbeeld van data die niet zomaar mag rondzwerven binnen inlichtingenonderzoek.

De andere kant:

Minister Dilan Yesilgöz verdedigt de wet met het argument dat er voldoende waarborgen zijn ingebouwd en dat Nederland "onze vijanden met onze rechtsstaat" moet bestrijden. Voormalig AIVD'er Bert Hubert twijfelt echter aan de houdbaarheid van de plannen bij het Europees Mensenrechtenhof en noemt de kritiek van de toezichthouders ongekend fel.