In het kort:

Philip Morris gebruikte een betaalde AI-tekstgenerator om burgers ogenschijnlijk zelf argumenten te laten schrijven tegen nieuwe Europese tabakswetten, maar de waakhond doorziet het commerciële doel.

• Via gele affiches met QR-codes in tabakszaken konden mensen een tool invullen die automatisch een ik-tekst genereerde tegen strengere regels.
• Die tekst kon direct naar een consultatiewebsite van de EU worden gestuurd, ondertekend alsof het een persoonlijke mening betrof.
• De Reclame Code Commissie ziet dit als verboden tabaksreclame, omdat alternatieve producten zoals vapes en verhitte tabak gunstig worden neergezet.

Achter de schermen:

Philip Morris verdedigde zich door te stellen dat de campagne mensen alleen wilde aanmoedigen om mee te doen aan het publieke debat, maar die uitleg overtuigt de Commissie niet. "Dat de uitingen zijn vormgegeven als een oproep tot een publieke consultatie doet niet af aan dit commerciële karakter", aldus de waakhond. Advocaat Laura van Gijn, die de klagende artsen bijstond, noemt de uitspraak een belangrijk precedent: "Deze beslissing is een duidelijk signaal aan de tabaksindustrie dat digitale beïnvloedingscampagnes niet buiten het bereik van het reclameverbod vallen, ook niet wanneer ze worden verpakt als burgerparticipatie."

Het grote plaatje:

Uit eerder onderzoek van NOS en Pointer bleek dat bijna driekwart van de Nederlandse reacties op de Europese consultatie volledig door AI is geschreven, veelal via de tool van Philip Morris. De Europese Unie werkt momenteel aan de grootste aanscherping van tabakswetgeving in vijftien jaar, met name gericht op vapes, e-sigaretten, verhitte tabak en nicotinezakjes—producten die inmiddels goed zijn voor 40 procent van de omzet van Philip Morris.