In het kort:
Een rechter tikte deze week Buitenlandse Zaken op de vingers omdat onduidelijk bleef welke rol een algoritme speelde bij de afwijzing van het visum van een Iraanse vrouw.
- Het algoritme adviseert bij ongeveer de helft van de 750.000 jaarlijkse visumaanvragen, onder meer op basis van nationaliteit.
- Ook bij de IND ligt een vergelijkbaar systeem onder vuur, waardoor aanvragen opnieuw beoordeeld moesten worden.
- Onderzoeker Jarik ten Cate ziet rechtbanken een opvallend actieve rol pakken om herhaling van de toeslagenaffaire te voorkomen.
Het grote plaatje:
Critici waarschuwen dat het systeem leidt tot stigmatisering van hele bevolkingsgroepen op basis van nationaliteit. De interne toezichthouder van het ministerie noemde in 2022 als voorbeeld dat alle Surinaamse mannen tussen 26 en 40 jaar die als toerist een visum aanvragen extra risico krijgen toegewezen. Mensenrechtenorganisatie Amnesty International noemt dit "gewoon racistisch", terwijl het ministerie stelt dat nationaliteit een wettelijk toegestaan criterium is en onderzoek geen vooringenomenheid zou aantonen.
Wat volgt:
Ten Cate verwacht dat rechters uiteindelijk een fundamentele vraag moeten beantwoorden: mag iemand intensief onderzocht worden omdat hij lijkt op anderen die eerder in de fout gingen, of is dat pure etnische profilering? De rechtbank in Groningen buigt zich momenteel over een vergelijkbare zaak.
