Nederland koploper volmachtstemmen: een op de tien kiest gemak

Het Nederlandse volmachtsysteem staat onder druk door hoge gebruikscijfers en zorgen over misbruik en stemgeheim.

In sommige Haagse stembureaus ging zelfs een derde van de stemmen via een volmacht, het hoogste percentage landelijk.
Internationale waarnemers van de OVSE waarschuwen al jaren dat dit op gespannen voet staat met het stemgeheim en het principe van één stem per persoon.
De burgemeester van Gorinchem deed aangifte wegens vermoedelijk ronselen van volmachten, wat sinds januari strenger strafbaar is.

Nederland is de enige democratie waar volmachtstemmen zo wijdverbreid is, terwijl andere landen striktere regels hanteren.

"Je weet nooit zeker onder welke omstandigheden iemand zijn stempas heeft afgestaan, en of degene die voor jou gaat stemmen ook echt stemt wat je wil", zegt John Bijl van het Periklesinstituut.
De verschillen tussen gemeenten zijn groot: in Urk stemt ruim 20 procent per volmacht, in Groningen slechts 7 procent.
De hoogste percentages komen voor in christelijke gemeenschappen en wijken met een migratie-achtergrond.

Afschaffen van volmachten zou de opkomst verder kunnen drukken, maar de huidige situatie blijft een zwakte in het Nederlandse verkiezingsproces.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen stemde een op de tien Nederlanders via een volmacht, een percentage dat internationaal uniek is en kritiek oproept van waarnemers.