In het kort:

Na jaren van stilstand zet de EU weer stappen richting uitbreiding, maar wil tegelijk voorkomen dat nieuwe leden de unie verzwakken in plaats van versterken.

• Eurocommissaris Marta Kos stelt dat een grotere EU meer politiek en economisch gewicht geeft tegenover andere wereldmachten.
• Schenden nieuwe lidstaten binnen vijftien jaar na toetreding basisprincipes als rechtsstaat of mensenrechten, dan kan hun stemrecht worden ontnomen.
• De Commissie wil ook vaker besluiten nemen met een meerderheid van 55 procent van de landen, die samen 65 procent van de EU-bevolking vertegenwoordigen.

Het grote plaatje:

De nieuwe regels moeten een herhaling van het 'Hongarije-scenario' voorkomen, waarbij een lidstaat na toetreding de rechtsstaat ondermijnt zonder dat de EU effectief kan ingrijpen.

• Onder premier Orbán raakte de Hongaarse rechtspraak zwaar onder druk, maar bestaande wetgeving om het stemrecht in te trekken bleek onbruikbaar doordat alle lidstaten moesten instemmen.
• Polen blokkeerde destijds maatregelen tegen Hongarije, en andersom, waardoor jarenlang ingrijpen uitbleef.

Wat volgt:

Volgende week buigen EU-leiders zich op een top over de uitbreidingsplannen, waarbij ook meerderheidsbesluitvorming ter discussie staat.

• Landen moeten zelf unaniem instemmen voordat ze vaker met een meerderheid kunnen besluiten, wat de haalbaarheid onzeker maakt.
• Nederland stond lang terughoudend tegenover uitbreiding, maar toont nu waardering voor de nieuwe voorstellen.